اسكندر بيگ تركمان

760

تاريخ عالم آراى عباسى ( فارسى )

وقايع متنوعه از سوانح اينسال آنكه در مشهد مقدس معلى ميانه ميرزاى عالميان و محراب خان قاجار حاكم مشهد مقدس با فساد جمعى مفسدان و بيحوصلگى آصف سلطان نشان كه ظرف طبيعتش لبريز بادهء نخوت و غرور شده بود اسباب وحشت آماده گشته منجر به آن شد كه از لجاجت و عناد ميرزاى عالميان محراب خان از طريق ادب و خدمتكارى كه تا غايت مسلوك ميداشت عدول نموده به او چيره شد و چون صاحب جيش و لشكر بود ميرزاى عالميان بيجهتى ظاهر از او متوهم شده بآستانهء مباركه مقدسه تحصن جست و كسان به اطراف فرستاده تفنگچى بسيار جمع كرد و از جانبين حقيقت حال معروض مايهء جاه و جلال گرديد حضرت اعلى از افعال و اعمال حضرت ميرزا خبط دماغ و نشاء جنونى فهميده او را طلب فرمودند و در مازندران بملازمت اشرف مشرف گشته بمقتضاء حكمت عملى زياده التفاتى نيافت چه تخفيفى در نخوت و غرور او كه ماده جنون و خبط دماغ جز آن نبود بمطلوب بود ديگر آنكه جناب خواجه محمد رضا كه شمهء ازحال او در فوق بتحرير پيوست و در آنوقت هنوز رتبهء وزارت آذربايجان نيافته بود در مازندران شرف بساط بوسى دريافته بوفور اخلاص و حسن خدمات لايقه و كفايت مال ديوان منظر انظار شفقت و تربيت گشته پرتو انوار عاطفت شاهى بر وجنات احوالش تافت و برتبهء منصب جليل المراتب وزارت و مميزى كل آذربايجان ترقى كرده بين الاقران بدين پايه و الا سربلندى يافت و هم در اين سال منصب رفيع القدر صدارت معظم محال عراق و مازندران كه بمير جلال الدين حسن صلائى تعلق داشت و او فوت شده بود بميرزا رضى برادر زادهء او كه بزيور فضل و كمال آراسته شايستگى آن منصب عالى داشت تفويض يافت . ذكر وقف نمودن حضرت اعلى شاهى املاك و متملكات سركار اشرف را بر حضرات چارده معصوم عليهم السلام در اين سال رأى صوابنماى اشرف اعلى كه شعله افروز خطاير غيبى و روشنى بخش ديدهء باريك بنيان دقايق لاريبى است برهنمونى توقيعات يزدانى و تأييدات آسمانى كه هميشه قرين حال خير مآل آن حضرت است جميع املاك و رقبات مكتسب خاصه خود را كه در زمان دولت روز افزون در حيطهء تملك و تصرف شرعى آن حضرت قرار گرفته بود و قيمت عادلهء آنها زياده از يكصد هزار تومان شاهى عراقى و حاصل آنها بعد از وضع مؤونات زراعت بتسعير وسط قريب بهفت هزار تومان ميشد مع خانات عاليه و قيصريه و چهار بازار دور ميدان نقش جهان اصفهان و حمامات كه در آن بلدهء جنت نشان ترتيب يافته وقف حضرات عاليات مقدسات چهارده معصوم عليهم السلام فرمودند و اقل حاصل را منظور داشته چهارده حصه كردند بدين طريق كه اول از ثانى و ثانى از ثالث و ثالث از رابع زياده بوده باشد و همچنين تا چهاردهم اين تفضيل و ترجيح منظور داشتند كه حصهء اول مخصوص حضرت رسالت پناه محمدى صلى اللّه عليه و آله و حصه چهاردهم به ترتيب مخصوص حضرت صاحب الامر صلوات - اللّه عليه باشد و آنچه بهر يك از حضرات اختصاص يافت چند محل را كه حاصل آن بعد از وضع مؤونات